Hình 1. Hội thảo “Trí tuệ nhân tạo và chuyển dịch năng lượng Việt Nam” thu hút đông đảo người tham dự đến từ nhiều tổ chức trên khắp cả nước

Theo các tổ chức quốc tế, các nhà công nghiệp và các chuyên gia, quá trình chuyển dịch năng lượng hiện nay bao gồm 4 định hướng lớn, đó là: Trung hòa carbon, Phân tán hóa, Chuyển đổi số, và Dân chủ hóa hệ thống năng lượng. Trong định hướng chuyển đổi số, Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang chứng minh được giá trị đối với quá trình chuyển đổi năng lượng trong nhiều lĩnh vực, điển hình như: thiết kế công trình năng lượng; thiết kế lưới điện; dự báo sản lượng ngắn hạn của các nguồn năng lượng tái tạo; dự báo phụ tải điện; tối ưu hóa hiệu suất phát điện; phân tích, phát hiện, chẩn đoán sự cố trong nhà máy điện, trên đường dây dây điện; tối ưu hóa chào giá trên thị trường điện; dự báo mất điện; đánh giá động học hệ thống điện; điều khiển tối ưu hệ thống quản lý năng lượng tại các tòa nhà, khu công nghiệp v.v… Tại Việt Nam, đã có những nhận thức về sự cần thiết cũng như lợi ích của ứng dụng AI trong ngành năng lượng, và cũng đã có một số nghiên cứu & ứng dụng AI trong ngành năng lượng được triển khai. Tuy nhiên, việc phát triển AI trong ngành năng lượng ở Việt Nam vẫn còn hạn chế, do thiếu hụt đội ngũ nhân lực có hiểu biết, việc tiếp cận và chia sẻ dữ liệu ngành năng lượng ở Việt Nam vẫn còn nhiều khó khăn, cũng như chưa có sự trao đổi thông tin, thảo luận rộng rãi giữa các nhân sự trong lĩnh vực năng lượng và các nhân sự trong lĩnh vực AI.

Là một đơn vị tư vấn hàng đầu trong ngành năng lượng Việt Nam, PECC2 nhận thức rõ về chuyển dịch năng lượng và cũng đang rất nỗ lực để có những đóng góp có ý nghĩa cho công cuộc chuyển dịch năng lượng Việt Nam. Với mong muốn kết nối, lan tỏa nhận thức và tăng cường mối quan hệ giữa các bên để tạo ra động lực cho việc phát triển các ứng dụng AI trong ngành năng lượng Việt Nam, PECC2 đã đăng cai tổ chức Hội thảo với chủ đề “Trí tuệ nhân tạo và chuyển dịch năng lượng Việt Nam” vào ngày 18/4 vừa qua tại Tòa nhà PECC2 Innovation Hub.

Hình 2. Ông Nguyễn Trọng Nam  - Phó Tổng Giám đốc PECC2 phát biểu khai mạc Hội thảo

Với chương trình Hội thảo được thiết kế hấp dẫn, phong phú, Hội thảo đã thu hút được sự quan tâm và tham gia của hơn 200 khách mời, đối tác và đại biểu đến từ các đơn vị thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam và từ nhiều tổ chức, trường đại học, công ty khác trong cả nước.

Sau phần phát biểu khai mạc Hội thảo, người tham dự đã được xem video tổng hợp giới thiệu về các hoạt động phát triển ứng dụng AI của một số đơn vị trong ngành Điện, bao gồm Tổng Công ty Điện lực Hà Nội, Công ty Truyền tải điện 2, Tổng Công ty Điện lực Miền Trung, Trung tâm Điều độ Hệ thống điện quốc gia và PECC2.

Bài trình bày đầu tiên của Hội thảo, do PGS.TS. Nguyễn Thanh Bình trình bày, cung cấp cho người tham dự các kiến thức nền tảng về AI, bao gồm giới thiệu về AI, phân loại AI, lợi ích của AI, các ngành nghề ứng dụng AI. Xu hướng phát triển AI, tiềm năng phát triển AI tại Việt Nam cùng các thuận lợi, thách thức tương ứng cũng được PGS. Thanh Bình chia sẻ với người nghe.

Sau bài trình bày của PGS. Thanh Bình, GS. TSKH. Hồ Tú Bảo đã trình bày về mối liên hệ giữa AI và chuyển dịch năng lượng dưới góc nhìn dữ liệu. Sau khi lý giải vì sao AI cần thiết cho chuyển dịch năng lượng, GS. đã giới thiệu các ứng dụng AI trong các phạm vi trong ngành năng lượng, bao gồm: sản xuất điện tái tạo và dự báo nhu cầu; Vận hành và tối ưu hóa lưới điện; Quản lý nhu cầu năng lượng và tài nguyên phân tán; và Khám phá và Đổi mới vật liệu. Vai trò của kết nối và chia sẻ dữ liệu của môi trường thực – số và phát triển ứng dụng AI cũng được GS. Bảo nhấn mạnh, trước khi trình bày về các định hướng quan trọng của việc xây dựng một chiến lược dữ liệu phục vụ chuyển dịch năng lượng.

Bài trình bày của TS. Trần Huỳnh Ngọc, Phó Giám đốc Trung tâm Đào tạo & Nghiên cứu Phát triển PECC2 tập trung khai thác liên hệ giữa AI và chuyển dịch năng lượng ở Việt Nam. Sau khi dẫn dắt người nghe từ câu chuyện chuyển dịch năng lượng thế giới đến câu chuyện chuyển dịch năng lượng Việt Nam, TS. Ngọc đã trình bày các ví dụ về AI dưới góc nhìn đổi mới sáng tạo, và cho thấy AI có các ứng dụng trong khắp các định hướng lớn của chuyển dịch năng lượng Việt Nam. TS. Ngọc cũng trình bày về 5 mặt hoạt động cần thiết để phát triển ứng dụng AI phục vụ chuyển dịch năng lượng, bao gồm nhận diện cơ hội, xây dựng năng lực con người, dữ liệu, hạ tầng số, và quản trị AI.    

Phần tham luận phiên buổi sáng được kết thúc bằng bài trình bày về trách nhiệm pháp lý liên quan đến ứng dụng AI của TS. Nguyễn Thị Hoa - Giảng viên tại Khoa Luật Quốc tế, Đại học Luật TP.HCM. Trong phần trình bày của mình, TS. Hoa đã cung cấp cho người nghe định nghĩa về AI từ góc độ pháp lý, những vấn đề pháp lý liên quan đến ứng dụng AI, thực trạng xác định tư cách pháp lý của AI, cũng như các kinh nghiệm quốc tế về trách nhiệm pháp lý của các chủ thể tham gia ứng dụng AI và thực trạng pháp luật Việt Nam đối với lĩnh vực này.

Sau phần tham luận buổi sáng, Hội thảo đã có phiên thảo luận thứ nhất giữa 4 diễn giả và người tham dự Hội thảo. Các khía cạnh xung quanh AI như năng lực, dữ liệu, pháp lý, v.v. tiếp tục được đặt ra và được các diễn giả thảo luận một cách sôi nổi, trong đó cũng có những chia sẻ thú vị về ChatGPT của PGS. Nguyễn Thanh Bình và GS. Hồ Tú Bảo từ góc nhìn kỹ thuật. Các câu hỏi đến từ các đơn vị như Tổng Công ty Điện lực Miền Trung, Tổng Công ty Điện lực TP.HCM, Công ty CP Tư vấn Xây dựng Điện 3, v.v. cho thấy các mối quan tâm thiết thực đối với việc phát triển và ứng dụng AI cũng đã được các diễn giả nhiệt tình giải đáp.      

Hình 3. Các diễn giả cùng trao đổi với người tham dự trong phiên thảo luận buổi sáng của Hội thảo

Phiên buổi chiều của Hội thảo diễn ra với 3 bài tham luận về một số ứng dụng cụ thể của AI. Mở đầu phiên buổi chiều, TS. Ngô Anh Tuấn, đến từ Entrust Solutions Group (Mỹ), và TS. Vũ Văn Tuyên, đến từ Đại học Clarkson (Mỹ), đã có phần trình bày trực tuyến trên nền tảng Zoom, chia sẻ về các ứng dụng AI trong ngành năng lượng tái tạo ở Mỹ. Bằng kinh nghiệm nghiên cứu và làm việc của mình, TS. Tuấn và TS. Tuyên đã giới thiệu đến người nghe những thông tin tổng quan về sự phát triển của thị trường năng lượng tái tạo tại Mỹ, về quá trình đấu nối các nguồn năng lượng tái tạo vào hệ thống điện, cũng như các thách thức gặp phải trong quá trình này, và từ đó chia sẻ các nội dung về dữ liệu và ứng dụng AI trong công tác giám sát, điều khiển và quản lý hệ thống điện có tỷ trọng nguồn năng lượng tái tạo cao.

Tiếp nối chương trình, ông Bùi Đức Minh – CEO Công ty TNHH Công nghệ MIND đã giới thiệu về một số công nghệ tiên tiến 4.0 và chia sẻ về các ứng dụng cụ thể của AI trong các nhà máy điện thông minh như: tối ưu hóa hoạch định sản xuất trong nhà máy thủy điện (bao gồm: dự báo giá, dự báo dòng chảy, giảm tràn thông minh, xây dựng kế hoạch vận hành, điều phối tối ưu); quản lý hiệu suất tài sản trong nhà máy điện năng lượng tái tạo; tối ưu hóa hoạch định sản xuất trong nhà máy nhiệt điện.

Ở bài trình bày cuối cùng trong phiên buổi chiều, ông Vicknendran Krishna Younee, Phó Chủ tịch phụ trách và phát triển thị trường khu vực Châu Á – Thái Bình Dương của Công ty Siemens Energy, tập trung chia sẻ cụ thể về ứng dụng AI trong các hệ thống bảo trì tự động chẩn đoán, dự báo và đề xuất hoạt động bảo trì thiết bị. Các tính năng của hệ thống bảo trì sử dụng AI, điển hình như giám sát thiết bị trong nhà máy nhiệt điện, phát hiện bất thường, cảnh báo sớm v.v. được giới thiệu và dẫn chứng cùng một số ví dụ chi tiết đã giúp người nghe hình dung rõ hơn về cách thức và lợi ích của việc ứng dụng AI trong công tác bảo trì các thiết bị.

Trong phần thảo luận giữa các diễn giả phiên buổi chiều và người tham dự, các vấn đề liên quan đến các ứng dụng cụ thể của AI trong hệ thống điện, trong các nhà máy điện và trong công tác bảo trì thiết bị đã được trao đổi sôi nổi. Các diễn giả online đã chia sẻ thêm thực trạng ứng dụng AI tại Hoa Kỳ. Bên cạnh đó, Siemens cũng chia sẻ thêm quan điểm về tầm quan trọng và vai trò của ứng dụng bảo trì trong ngành năng lượng. Thông qua các phiên thảo luận nói riêng và hội thảo nói chung, các cơ hội hợp tác giữa các đơn vị phát triển AI và các đơn vị trong ngành năng lượng Việt Nam cũng dần được rộng mở.

Hình 4. Các diễn giả cùng trao đổi với người tham dự trong phiên thảo luận buổi chiều của Hội thảo

Hội thảo “Trí tuệ nhân tạo và chuyển dịch năng lượng Việt Nam” kết thúc và để lại nhiều ấn tượng tích cực với người tham dự. Có thể xem đây là sự kiện thành công trong chuỗi các hoạt động kết nối, tăng cường mối quan hệ giữa các bên liên quan nhằm mở rộng, phát triển ứng dụng AI, góp phần tăng tốc quá trình chuyển dịch năng lượng và đáp ứng mệnh lệnh kép của thời đại.

Thực hiện: Nhi Đỗ